columns — קאָלאָנעס

Gurvitsh, Bela. “Kolones.” Lider fun di getos un lagern. Kaczerginski, Shmerke and H. Leyvick, eds. New York: Congress for Jewish Culture, 1948. (Translation: Levi Roth) קאָלאָנעס, קאָלאָנעס, אַ רײ אָן אַן עק, ניט מענטשן, נאָר חיות, פֿאַרפֿלײצן דעם װעג. װי חיות באַהאַנדלט — אין חיות פֿאַרװאַנדלט, נאָר ניט אין קײן פֿרײע, — אין אײַזלען און פֿערד. … More columns — קאָלאָנעס

געטאָ

געטאָ מיר שטײען בײַ די װענט מיט הערצער מיט פֿאַרקלעמטע, מיט אַראָפּגעלאָזטע הענט װי בײַ אַ װײנענדיקער װערבע. עס קוקן אױגן שטאַר און זינקען אײַן טיף אין דער װײטקײט און ס’בלײַבט אין זײ דער צער ־ די אײביקײט. שװער צו זען די װעלט דורך ענגע מױערן, די שײַן האָבן פֿאַרשטעלט די געטאָ־טױערן ־ פֿאַרמאַכסט די … More געטאָ

בײַ אונדז איז שטענדיק פֿינצטער

בײַ אונדז איז שטענדיק פֿינצטער, די זון קוקט ניט אַרײַן, אַלץ איז אײַנגעהילט אין חושך, נעפּל אומעטום און פּײַן. זינקט די װעלט אין חושך, אַלץ טיפֿער װערט דער תהומ, װעלקן פֿרילינגדיקע בלומען אַרומגערינגלט מיט אַ צױם.   כתריאל ברױדאָ (װילנער געטאָ) לידער פֿון די געטאָס און לאַגערן (1948)  טעקסטן און מעלאָדיעס געזאַמלט: ש. קאַטשערגינסקי  רעדאַקטירט: ה. לייװיק … More בײַ אונדז איז שטענדיק פֿינצטער

41. אָנהײב

ס: תּחילתדיקײט, ערשטיקײט, אָריגינעלקײט אאַז״װ ~>אַדי ; אָנהײב, אָנהײבנס, התּחלה, התּחלת-הספֿר, אָנפֿאַנג; פּאָטשאַטיק, פּאָטשאָנטיק; אַלף, אַלפֿאַ, אַבעצע, אַלף־בית, מבֿוא, רישא, ראָשי״פּרקים, עלעמענט, רודימענט; ^אורשפּרונג, פֿונװאַנען ~>101; קנאָספּ, געבורט. עפֿענונג, ^דערעפֿענונג, אַרײַנטריט, אַרױסטריט, אױפֿטריט; אינױגוראַציע; איניציאַטיװ; ערשטער בליק, פֿלוג; ערשטערפּרוּװ, ^ערשטער פֿאַרזוך, ערשטער טראָט, ערשטער אַרײַנפֿאָר, ערשטער אַרױספֿאָר, ערשטער אױפֿטריט, דעביוט. אָנהײבער, אָנפֿאַנגער, מתחיל, פֿריץ; צניף, מלוּפּמ-קינד~>360; ערשטער, … More 41. אָנהײב

4. אומממשות, גײַסט

ס: אומממשותדיקײט, אוממאַטעריעלקײט, גײסטיקײט אאַז״װ ~>אַדי; אױסקעפּערונג, פֿאַרגײַסטיקונג; התפּשטות הגשמיות; אומסובסטאַנציאַליטעט, אַבסטראַקציע. לופֿט, עטער, זײפֿנבלאָז, פֿאַראַיאָריקער שנײ, שאָטן, חלום אאַז״װ ~>2; עוּרבֿא פּרח, חלום יעוף, עפֿר ואפֿר, אַש און שטױב, תּוֹהו ובֿוֹהו. ואממאַטעריאַליטעט, אימאַטעריאַליטעט, אצילות; רוּחניות, גראָכװיניעס [שפּ]; עולם הדימיון, עוֹלם העליון. נשמה, זעל, זײל, נשמה יתרה, נשמתין ערטילאין; פּסיכע, פּנעװמע, פּערזענלעכקײט, ^פּערזאָנאַליטעט, אינדיװידואַליטעט; איך, … More 4. אומממשות, גײַסט

2. ניט־זײַן 

ס: ניטאָיקײט, אומװירקלעכקײט, אומרעאַלקײט אאַז״װ ~>אַדי; דאָס ניט־זײַן, אומעקסיסטענץ, אומרעאַליטעט, אירעאַליטעט; ניהיליזם. גאָרנישט, נול, בלאַנק, בלױז, בלײז, לײדיקײט, פּוסטקײט, װאַקוּום. אידעע, חלים, אילוזיע, אײַנבילדונג, פֿאַנטאַזיע, מיראַזש, לופֿטבילד, װיזיע, כימערע, לופֿטשלאָס ~>346; פֿיקציע, לעגענדע, מיטאָס ~>381. דבֿר שלא באָ ליולם; דאָס טעלערל פֿון הימל; ספֿר פּראַ(ל)ניק; פֿינפֿטער שוּלחן־ערוך; סוּכּה־שער; ביצה שלא נולדה ביום־טובֿ; אַ לונג־און־לעבער אונטער … More 2. ניט־זײַן 

3. ממשות, מאַטעריע

ס: ממשותדיקײט, ישיקײט, מאַטעריעלקײט אאַז״װ ~> אַדי; סובסטאַנציאַליזירונג מאַטעריאַליזירונג, פֿאַרקערפּערונג אאַז״װ ~>; הגשמה, התגשמות; סובסטאַנציאַליזם, סובסטאַנציאַליטעט; סובסטאַנץ, ממשות, מהוּת, יש, עפּעס, עצם, זאַך, חפֿץ, אַרטיקל, ^קעגנשטאַנד, ^דינג, אָביעקט, יסוד, באַזע, באַזיס, פֿונדאַמענט. פֿיזישע נאַטור, מאַטעריעלע עקסיסטענצ, מאַטעריאַליזמ, מאַטעריאַליטעט, גוּפֿניות, גשמיות, חוּמריות; שטאָף, מאַטעריע, עלעמענט, גוּפֿ, קערפּער, חומר, קאָרפּוס, דומם, מאַסע, פֿלײש, פֿלײש און בלוט, בשׂר ודם, באַשעפֿעניש, בריאַה, … More 3. ממשות, מאַטעריע

1. זײַן

ס: דאָיקײט, װירקלעכקײט, אַקטועלקײט, רעאַלקײט אאַז״װ ~> אַדי; דאָס זײַן, באַשטאַנד, עקסיסטענץ, קאָעקסיסטענץ, סובסיסטענץ, לעבן, רעאַליטעט, הװיה, מציאות, יש, פֿאַקט, ^טאַטזאַך; דער אַבסאָלוט; אָנטאָלאָגיע. װ: זײַן, עקסיסטירן, געפֿינען זיך, באַשטײן, אָטעמען, לעבן; האָבן עקסיסטענץ; זײַן בנימצא, זײַן במציאות; זײַן באמת, זײַן בפּועל ממש ~>362 דאַי: דאָיק, זײַיק, עקסיסטירנדיק, במציאותדיק, בנימצאדיק, הװיהדיק, װירקלעכ, פֿאַקטיש, ^טאַטזאַכלעך, ^אַקטועל, רעאַל, װאָר, אמתדיק, פּאָזיטיװ, … More 1. זײַן